BAB 4 : KEKAYAAN SARAWAK MENDORONG PENJAJAHAN KELUARGA BROOKE

Perpecahan Membuka Ruang Penjajahan
1 Sarawak adalah di bawah penguasaan Sultan Brunei.
2 Namun Sultan Brunei melantik pembesar tempatan mentadbir Sarawak.
3 Setiap daerah ditadbir Ketua Tempatan Melayu dan Bajau yang bertanggungjawab melaksanakan arahan dan memungut cukai.
4 Ketua Tempatan digelar Menteri Darat, Temenggung, atau Orang Kaya.
5 Datu Patinggi Ali pemerintah Sarawak pada tahun 1820-an.
6 Sarawak kaya dengan antimoni dan emas.
7 Oleh itu, Sultan Brunei mengukuhkan kuasanya dengan melantik Pangeran Indera Mahkota untuk mengambil alih kuasa di Sarawak.
8 Orang Bidayuh dan orang Melayu menentang kerana:
(i) Mengambil alih kuasa pentadbiran, pedagangan antimoni dan emas daripada pembesar Melayu.
(ii) Orang Bidayuh dikenakan cukai yang tinggi dan mereka dijadikan buruh paksa.
9 Penentangan bertujuan membebaskan Sarawak daripada pemerintahan Brooke.
10 Penentangan pada tahun 1837 di Sarawak diketuai oleh Datu Patinggi Ali.
11 Pengeran Raja Muda Hashim dihantar untuk mengembalikan keamanan.
12 Beliau gagal lalu meminta bantuan James Brooke dan berjanji akan melantiknya sebagai Gabenor.
13 1840 -James Brooke berjaya menamatkan pemberontakan.
14 1841 -James Brooke diberi kuasa menjadi Gabenor dan Raja Sarawak. '
15 1842 - Perjanjian dengan Sultan Brunei telah mengiktiraf James Brooke sebagai Raja Sarawak dan menguasai Tanjung Datu hingga ke Sungai Samarahan.



4.2) Keluarga Brooke Meluaskan Kuasa


1905 - Charles Brooke membeli Lawas daripada Sultan Hashim Jalal.
1883 - Sultan Brunei menyerahkan Sungai Trusan dengan bayaran 4 500 dolar setahun.
1861 - Sultan Mu'mein menyerahkan Sungai Rajang dengan bayaran 4 500 dolar setahun.
1853-Sultan Abdul Mu'mein menyerahkan wilayah antara Samarahan dan Rajang dengan bayaran 1 500 dolar setahun.

Keluarga Brooke Memantapkan Pentadbiran

1 Sistem pemerintahan beraja:
(i) Diketuai oleh keluarga Brooke iaitu James, Charles dan Charles Vyner Brooke.
(ii) Melibatkan pembesar tempatan dalam pentadbiran untuk mendapatkan sokongan dan menasihati dalam hal undang-undang dan adat tempatan.

2 Majlis Tertinggi:
(i) Dianggotai oleh Raja Sarawak, Residen Bahagian Pertama, dan empat Datu Melayu.
(ii) Meluluskan undang-undang dan menasihati Brooke.

3 Majlis Negeri:
Memberi peluang kepada pemimpin bumiputera menyuarakan pendapat dan bertukar-tukar fikiran dan terlibat dalam pentadbiran.

4 Majlis Bahagian:
(i) Dibahagikan kepada 5 bahagian.
(ii) Diketuai oleh Residen, dibantu oleh Penolong Residen, Penolong Pegawai Daerah, Pegawai Anak Negeri, dan ketua kampung.
(iii) Bidang tugas Majlis Bahagian ialah menasihati Residen, mengetuai ekspedisi tentera, menjaga keamanan, dan mengutip cukai.

5 Perlembagaan Sarawak 1941:
(i) Bertujuan memberi kuasa pemerintahan kepada rakyat.
(ii) Menyerahkan kuasa mutlak kepada Majlis Tertinggi dan Majlis Negeri.
(iii) Majlis Negeri diberi kuasa meluluskan undang-undang dan menguruskan kewangan.
(iv) Tidak dapat dilaksanakan kerana serangan Jepun.

4.4 Perubahan Ekonomi di Bawah Pentadbiran Keluarga Brooke
1 Hasil hutan:
Sarang burung, damar, kayu balak, kapur barus, rotan, dan getah jelutung.
2 Tanaman tradisional:
(i) Sagu diusahakan oleh kaum Melanau di Oya, Mukah, dan Bintulu.
(ii) Lada hitam diusahakan oleh penduduk Cina di Bahagian Pertama dan Bahagian Kedua.
(iii) Kelapa ditanam oleh orang Melayu di Bahagian Pertama dan Bahagian Kedua.

3 Tanaman baru:
(i) Getah di Sarikei dan Kuching.
(ii) Tembakau di Lundu.
(iii) Balak di Sungai Rajang.

4 Perlombongan:
(i) Antimoni dan emas di Bau
diusahakan oleh Syarikat Borneo.
(ii) Minyak di Mid diusahakan oleh The Anglo-Saxon Oil Company.

4.51 Perubahan Sosial di bawah Pentadbiran Keluarga Brooke
1 Brooke mengamalkan dasar pecah dan perintah:
(i) Orang Melayu - pentadbiran
(ii) Orang Iban - ketenteraan
(iii) Orang Cina - perdagangan, perlombongan, dan pertanian.
2 Penubuhan bandar seperti Kuching, Miri, Bintulu, dan Sibu.
3 Sistem pengangkutan seperti:
(i) Jalan raya di Kuching dan Miri.
(ii) Landasan kereta api antara Kuching ke Ban dibina pada tahun 1917 tetapi ditutup kerana kemelesetan ekonomi.
(iii) Jalan air ialah perhubungan utama di Sarawak. Syarikat perkapalan di Sarawak seperti Singapore and Sarawak Steamship Company.
(iv) Jalan udara menghubungkan Kuching dengan Singapura.
4 Perhubungan seperti perkhidmatan pos, telefon, dan telegraf terhad di Kuching.
5 Kemudahan kesihatan seperti hospital dan klinik di Kuching dan Sibu.
6 Pendidikan orang Melayu setakat sekolah rendah dan ketinggalan.
7 Sekolah lnggeris diuruskan oleh mubaligh Kristian. Sekolah Cina menggunakan buku, sukatan, dan guru dari China.
8 Jabatan Pendidikan ditubuhkan untuk mengawal perkembangan pendidikan.
9 Guru mendapat latihan di MPSI dan Maktab Perguruan Kent.

LINK TAMBAHAN
James Brooke
Charles Brooke
Sejarah Sarawak

24 komen:

yun yun 9 Mei 2012 10:24 PG  

WAU! Ia sangat ringkas dari yang ku buat ...
SANGAT BAGUSSSSsss sekali !!!
Harap boleh dapat nota sejarah yang seringkas seperti ini lagi ...
TERIMA KASIH kepada orang yang menyimpan ke net ...

Tanpa Nama 22 Jun 2012 5:00 PG  

wow!!! ia mengurangkan bebanan untuk kami... thank u!!!!

Tanpa Nama 25 September 2012 5:46 PG  

wow..sgt bagus dpt mngmbalikan smangat mmbuat nota sjarah..

Tanpa Nama 1 April 2013 6:49 PTG  

nice tq

Tanpa Nama 1 April 2013 6:49 PTG  

fuck

Dila Luve 4 April 2013 9:06 PG  

akhirnya dpat release tension dgn sjrj

aisy mieyra 10 April 2013 6:06 PG  

wow..sngat ringkas nota nii..thanks kt org yg bg maklumat ni :D

Tanpa Nama 23 April 2013 5:01 PG  

tklh pnt... wat nota sejrh

Tanpa Nama 28 April 2013 3:38 PG  

Nie yg sye suke nie..
ringkas lh.. i hope , sye akn dpt lg jumpa nota yg ringkas mcm nhe..
huhu.. very best..hehe :)

nur aqiela 28 April 2013 3:40 PG  

rIngks nya...
best lh..
lps nie , tk pyah lg nk sush2 slin bulat'bulat kat dlam buku teks kan..?? :)

Tanpa Nama 9 Mei 2013 7:29 PG  

Goood

fatin 25 Jun 2013 10:44 PTG  

thank you kepada siapa yang buat nota nie..........tak payah susah-susah

Tanpa Nama 25 Jun 2013 10:45 PTG  

thank you kepada siapa yang buat nota nie..........tak payah susah-susah

Tanpa Nama 2 Julai 2013 7:40 PG  

Wow pendeknya baru la boleh siapkan nota sejarah...

Ezryn Atiliya 2 Julai 2013 7:40 PG  

Wow pendeknya baru la boleh siapkan nota sejarah...

Tanpa Nama 12 Jun 2014 10:16 PTG  

Hi...

Tanpa Nama 13 Jun 2014 1:33 PG  

terima kasih bebanyak.. senanglah kerja saya..

Erul Adeq 16 Jun 2014 9:34 PG  

baik lah sper wt nota niy tq ......sesangt

Erul Adeq 16 Jun 2014 9:34 PG  

baik lah sper wt nota niy tq ......sesangt

Muhamad Alif 16 Jun 2014 5:42 PTG  

Fuh sng

Tanpa Nama 23 Jun 2014 6:01 PG  

nota sejarah ni amat b'fungsi... thx arh...

Tanpa Nama 16 Julai 2014 1:24 PG  

terima kasih! ia memudahkan saya membuat nota!

Tanpa Nama 27 Ogos 2014 7:27 PG  

Huu best nye tak de husing kipala kipala pun kipala lqq aq gembira:-):-(;-)

Tanpa Nama 27 Ogos 2014 7:28 PG  

Hai ade fb kee

  © Blogger template Merdeka by Ourblogtemplates.com 2008

Back to TOP